Yineleyen mani, hipomani, karma ve depresyon dönemleriyle seyreden bipolar bozukluğun belirtileri, nedenleri ve yapılabilecekler.
Bipolar bozukluk; yineleyen mani, hipomani, karma ve depresyon dönemleri ile seyreden, bireyde öfke patlamaları, fikir uçuşmaları, uyku ihtiyacında azalma, aşırı özgüven artışı, basınçlı konuşma ve tehlikeli olabilen haz verici eylemlere yönelim gibi klinik özelliklere sahip olabilen kronik süreçli bir rahatsızlıktır.
- Mani: Depresyonun tam tersi olarak aşırı neşeli, bazen de öfkeli, coşkulu bir duygudurum içinde düşünce, konuşma ve devinimde hızlanma, özgüven patlaması, büyüklük duyguları ve sanrıları ile giden bir dönemdir.
- Hipomani: Kişinin yaşamında sarsıcı etkisi olmayan fakat duygudurumda ve işlev düzeyindeki değişikliğin başkaları tarafından fark edildiği bir klinik tablodur.
- Karma dönem: Öfke, çabuk sinirlenme, panik nöbetleri, hızlı ve basınçlı konuşma, büyüklük düşünceleri, uykusuzluk gibi belirtiler görülür.
- Siklotimi: Görece hafif ve kısa süren taşkınlık ve depresyon dönemleridir; belirtilerin en az iki yıl sürmesi gerekir.
Bipolar bozukluk toplumda yaklaşık %1,3 oranında görülür. Genellikle 17-31 yaşlarda başlar ve ölümcül risk taşır.
Nedenleri
Kalıtım: Genetik geçişi en yüksek psikiyatrik bozukluklardan biridir. Genetik etkenlerin bipolar bozukluk gelişiminde yaklaşık %60-80 oranında olabileceği ifade edilmektedir. Birinci derece akrabalarında hastalık olan kişilerde risk %3-8 arasındadır; ebeveynlerin her ikisinde de bozukluk olması durumunda risk %50-75’e kadar çıkar.
Çevresel etkenler: Çevresel etkenlerin yeri tam olarak bilinmemekle beraber çevresel ve genetik etkenlerin birlikte rol oynadığı bildirilmektedir.
Yapılabilecekler
Bipolar bozukluğun tedavisinde psikoterapi ile ilaç tedavisinin eş zamanlı yürütülmesi elzemdir. Bireylerin manik ve depresif dönemlerini tetikleyen stres faktörlerini fark etmeleri ve bunlarla başa çıkmaları değerlidir. Uyku düzeninin bozulması ve öfke artışı, yeni bir atağın dikkat edilmesi gereken başlangıç belirtileri olabilir.
Ailenin, arkadaşların ve sosyal çevrenin desteği sürecin olumlu ilerlemesinde çok önemlidir.
Kaynakça
- Baytunca, M. B., Aydın, R. ve Erermiş, S. (2014). Bipolar Bozukluğun Genetik Altyapısı. The Journal of Pediatric Research, 1(2), 49-53.
- Öztürk, M. O. ve Uluşahin, A. (2016). Ruh Sağlığı ve Bozuklukları. İstanbul: Nobel Yayıncılık.
